Chronologia hiszpańskiej wojny domowej
Anarchopedia
Spis treści |
[edytuj] Chronologia
[edytuj] Rok 1936
[edytuj] Lipiec
17/18 - Wybucha faszystowska rebelia. wywołana przez hiszpańską generalicję. Hasłem do rozpoczęcia buntu było nadawane przez rozgłośnię radiową w Ceucie hasło "Niebo nad Hiszpanią jest bezchmurne .
18 - Bunt obejmuje swym zasięgiem Półwysep Iberyjski. Pierwsze oddziały wojsk marokańskich i Legii Cudzoziemskiej lądują w Algeciras. Wybuch rebelii w garnizonach prawie całej Hiszpanii. Około 80 ó oficerów przyłącza się do buntu. - Proklamowanie przez związki zawodowe strajku powszechnego pod hasłem walki przeciwko rebeliantom. - Robotnicy zbroją się wbrew stanowisku rządu i tworzą Milicje Ludowe. CNT odegrała kierowniczą rolę podczas walk ulicznych w Barcelonie i w późniejszym zduszeniu rebelii w całej Katalonii. we wschodniej Aragonii oraz w innych rejonach. Dziesiątki tysięcy członków CNT wstąpiło do milicji. W walkach odznaczyli się przywódcy CNT i FAI: Buenaventura Durruti, F. Ascaso, Garcia Oliver i inni. Organizacje anarcho-syndykalistyczne obejmowały kierownictwo nad fabrykami i utrzymywały w nich produkcję i porządek.
19 - Radiowe przemówienie Pasionarii, w którym rzuca ona słynne hasło: "No pasaran! Mejor morir de pie gue vivir en rodillas!" - Nie przejdą! Lepiej umrzeć stojąc, niż żyć na klęczkach!
20 - Walki na ulicach Barcelony po zdobyciu koszar "Atarazanas" zakończone całkowitym zwycięstwem uzbrojonego ludu. Śmierć w toku walk anarchistycznego przywódcy Ascaso. Podczas walk w mieście zginęło 500 osób, rannych około 3000.
21 - Pierwszy pociąg z transportem ochotników republikańskich wyrusza z Barcelony na front aragoński.
23 - Utworzenie w Barcelonie Centralnego Komitetu Milicji Antyfaszystowskich Katalonii. W skład Komitetu weszli: z ramienia CNT - Buenaventura Durruti, Garcia Oliver, Jose Aseusi; FAI - Aurelio Fernandez i Santilian. Komitet powołał kilka komisji, złożonych z robotników, które w praktyce odgrywały rolę ministerstw.
25 - W Madrycie i Katalonii związki zawodowe i partie rewolucyjne przejmują w swe ręce drukarnie i lokale dzienników reakcyjnych.
27 - Dekret rządu katalońskiego o likwidacji szkół religijnych i przystąpieniu do organizowania szkół świeckich (tzw. Escuela Nueva Unificada).
28 - Dekret rządu republikańskiego, polecający burmistrzom zajęcie w ciągu pięciu dni wszystkich budynków szkół prowadzonych przez kler. ,zarządzenie konfiskaty religijnych podręczników szkolnych.
30 - Odezwa FAl piętnująca wypadki grabieży i mordów i grożące rozstrzelaniem każdemu, kto zostanie schwytany na przestępstwie.
31 - Oświadczenie radiowe CNT Katalonii potępiające rabunki i samowolne rewizje domowe. CNT i FAI organizują służbę patrolową celem położenia kresu aktom samowoli.
[edytuj] Sierpień
2 - Powstaje pierwszy rząd Frontu Ludowego w Katalonii - CNT i POUM wystąpiły przeciwko nowemu rządowi. Uchwalenie rezolucji przez plenum barcelońskiej organizacji FAI przeciwko "militaryzacji milicji", czyli tworzeniu regularnej armii.
6 - Wystąpienie anarchistycznego dziennika "Solidaridad Obrera" przeciwko tworzeniu regularnej armii w Hiszpanii.
7 - Rząd USA zarządza "moralne embargo" na wywóz broni do Hiszpanii.
8 - Do Barcelony przybywa pierwsza grupa francuskich ochotników antyfaszystów.
13 - Powołanie w Katalonii Komitetu Łączności obejmującego CNT, FAI, UGT (Katalonii) i PSUC celem pogłębienia jedności zrodzonej we wspólnych walkach 19 i 20 lipca. - Zacięte walki uliczne w Badajozie.
17 - W Badajozie frankiści znęcają się nad ludnością cywilną dokonując rabunków i masowych mordów.
19 - Wiec solidarności z walczącą Hiszpanią w St. Cloud pod Paryżem z udziałem ok. 400 000 osób. Główne hasłu wiecu: "Samoloty dla Hiszpanii". - Liczba ofiar aresztowań i egzekucji w Bandojozie przekracza 1500 osób
27 - Niemieckie samoloty bombardują po raz pierwszy Madryt.
28 - Porozumienie między 28 państwami w sprawie nieinterwencji w Hiszpanii wchodzi w życie.
[edytuj] Wrzesień
3 - Wystąpienie anarchistów przeciwko rządow Frontu Ludowemu. Na łamach "Boletin de Información CNT FAI" nr 4l Ą opublikowali artykuł, w którym stwierdzili, że do prowadzenia walki antyfaszystowskiej nie jest potrzebny rząd Front Ludowego Artykuł postulował koordynację sił, reorganizację zaopatrzenia i szeroką kolektywizację przedsiębiorstw, które realizowano dotychczas bez rządu, bez centralizacji i militaryzacji.
5 - 150 000 paryskich robotników demonstruje na ulicach miasta żądając otwarcia granicy francuskiej dla dostaw do Hiszpanii pod hasłem: "Precz z blokadą republikańskiej Hiszpanii!" - Strajk protestacyjny 300 000 paryskich robotników przeciwko stosowaniu polityki blokady wobec Republiki Hiszpańskiej. - Pierwszy kongres regionalny chłopów katalońskich zwołany przez anarchistów. Kongres uchwala, że w toku kolektywizacji nie należy naruszać drobnej własności chłopskiej.
14 - Przemówienie Pirusa XI w Castelgandolfo do 600 uciekinierów hiszpańskich - biskupów, zakonników i członków stowarzyszeń katolickich, w którym udziela błogosławieństwa faszystowskim rebeliantom.
16 - Dekret rządu portugalskiego o utworzeniu Legionu Portugalskiego ochotniczej organizacji o strukturze wojskowej z zadaniem zwalczania doktryn rewolucyjnych, zwłaszcza anarchizmu.
26 - Plenum Katalońskiego Komitetu CNT wysuwa żądanie całkowitej kolektywizacji przemysłu.
27 - Nowy rząd w Katalonii. W składzie rządu m. in. Przedstawiciele CNT. Gospodarka - Juan P. Fabregas (CNT), aprowizacja Juan J, Doryienech (CNT), zdrowie i opieka społeczna - Antonio Garcia Birlan (CNT).
28 - Ostatni osrodek oporu republikańskiego w Toledo - szpital broniony przez wojska rebelianckie. Wymordowanie lekarzy, pielęgniarek i około 400 rannych.
[edytuj] Październik
10 - Dekret rządu hiszpańskiego o utworzeniu regularnej Armii Ludowej (Ejercito Popular) i militaryzacji Milicji Ludowych, tj. wcieleniu milicji do regularnej armii.
27 - Powstanie w Madrycie Komitetu Łączności obejmującego wszystkie partie i organizacje robotnicze, w tym również CNT i FAI.
29 - Bombardowanie Madrytu przez lotnictwo faszystowskie. Ponad 100 zabitych i kilkuset rannych.
30 - Bombardowanie przez samoloty niemieckie m. Getafe. Liczni zabici, w tym około 60 dzieci.
[edytuj] Listopad
1 - Uchwała kongresu katalońskiej młodzieży anarchistycznej ("Juventudes Libertarias de Cataluna") w sprawie przyłączenia do Iberyjskiej Federacji Młodzieży Anarchistycznej ("Federación Iberica de Juventudes Libertarias"), z zastrzeżeniem sobie prawa do autonomii.
4 - Utworzenie nowego rządu Largo Caballero w Madrycie z udziałem czterech przedstawicieli anarcho-syndykalistycznych. Minister sprawiedliwości - Juan Garcia Oliver, minister przemysłu Juan Peiró, minister handlu - Juan Lopez, minister zdrowia - Federica Montseny.
6 - Przeniesienie siedziby rządu hiszpańskiego z Madrytu do Walencji. - Pierwsze pociski artyleryjskie spadają na Madryt. Tzw. Piąta kolumna wzmaga swoją działalność próbując sterroryzować zza węgła mieszkańców stolicy. Piąta kolumna to faszyści ukryci w Madrycie tak przez rebelianckiego gen. Molę jako uzupełnienie czterech faszystowskich kolumn nacierających na Madryt. Kobiety budują barykady. Ludność Madrytu samorzutnie likwiduje działalność V Kolumny. Całe miasto przygotowuje się do obrony.
9 - Lotnictwo rebelianckie bombarduje Madryt pierwsza walka powietrzna nad stolicą - Zarządzenie Komitetu Obrony Madrytu (zdominowanego przez 11 komunistów) wzywające ludność cywilną do złożenia wszelkiej palnej władzom policyjnym. Osoby, które nie zastosowałyby się do polecenia, traktowane będą na równi z rebeliantami.
11 - Przybycie do Madrytu kolumny 3000 anarchistów katalońskich pod dowództwem Buenaventury Durrutiego
18 - Oficjalne uznanie reżimu przez rządy Włoch i Niemiec
21- Śmierć z rąk skrytobójcy Bonaventury Durrutiego jednego z anarchistycznych przywódców zwolennika jednolitego frontu klasy robotniczej. Zginął on w Parku Zachodnim od strzału który padł z okna
27 - Lotnictwo rebelianckie bombarduje Madryt. W wyniku dotychczasowych bombardowań stolicy liczba zabitych wynosiła ponad 2500 osób, rannych - ponad 3000.
30 - Organ POUM "La Batalla" publikuje postulaty KC POUM zlikwidowania parlamentów zarówno w Madrycie, jak i w Barcelonie. POUM określa parlamentaryzm jako przeżytek. Grudzień 19 - Podpisanie porozumienia pomiędzy CNT a Rabassaires, na mocy którego kolektywizacja może być przeprowadzana tylko na zasadach dobrowolnych, bez przymusu; przydział ziemi dla każdej rodziny chłopskiej; plony własnością tych, którzy je wytworzyli.
26- Menant Jose Miaja republikański generał wydaje w Madrycie rozkaz o rozwiązaniu wszystkich uzbrojonych oddziałów , nie wchodzących w skład regularnej armii
13 - Organ CNT "Solidaridad Obrera" publikuje program wojenny anarchistów. Program postuluje konieczność uzbrojenia półmilionowej armii, zakupu broni, zwłaszcza okrętów wojennych i skoncentrowania głównej uwagi na froncie południowym.
15 - Jednomyślne przyjęcie przez parlament francuski projektu ustawy o zakazie werbunku ochotników do Hiszpanii oraz ich tranzytu przez Francję.
[edytuj] 1937
[edytuj] Luty
7 - Zamknięcie radiostacji POUM przez Juntę Obrony Madrytu.
8 - Zamknięcie gazety POUM "Eł Combatiente Rojo" przez Komitet Bezpieczeństwa Publicznego w Madrycie.
11 - Oświadczenie KC KPH w związku z upadkiem Malagi. Żądanie przekształcenia milicji w regularną armię na całym obszarze Republiki oraz usunięcia niepewnych elementów z armii i obsadzenia wszystkich stanowisk dowódczych przez ludzi wypróbowanych.
13 - Komitet Obrony Madrytu wydaje zakaz nadawania wszelkich audycji radiowych z wyjątkiem programów artystycznych i audycji związków zawodowych.
14 - Wspólna odezwa KPH i JSU wzywająca do wprowadzenia na obszarze Republiki powszechnej służby wojskowej. - Ukonstytuowanie się w Barcelonie "Frontu Rewolucyjnej Młodzieży". W skład "Frontu" weszła młodzież anarchistyczna i pumowska z Katalonii .
[edytuj] Marzec
4 - Dekret o rozwiązaniu Patroli Kontrolnych w Barcelonie. Wystąpienie anarchistów przeciw dekretowi.
5-8 - Obrady Plenum KC KPH w Walencji. Referat o charakterze wojny; oraz o zadaniach sił zbrojnych, przemysłu i. Plenum domagało się likwidacji wrogów ludu. trockistów i "niekontrolowanych" w szeregach anarchistycznych.
27 - Rozkaz o włączeniu oddziałów milicji na froncie aragońskim do regularnej Armii Ludowej,
28 - Partie wchodzące w skład Frontu Ludowego wypowiadają się prze ciw zamiarowi L. Caballero utworzenia rządu złożonego wyłącznie z przedstawicieli UGT - CNT.
[edytuj] Kwiecień
26 - Legion Condor burzy doszczętnie baskijskie miasto Guernikę. - Dalszy wzrost wpływów KPH w Hiszpańskiej Armii Ludowej. Maj
[edytuj] Maj
3 - Walki uliczne w Barcelonie i innych miejscowościach katalońskich aragońskich między anarchistami i POUM-owcami z jednej a komunistycznymi siłami bezpieczeństwa i organizacjami Frontu Ludowego . drugiej strony. Fabryki przerywają pracę.
4 - Walki w Barcelonie. Przemówienia radiowe Federiki Montseny Garcii Ołivera, nawołujące do przerwania walki.
5 - W Barcelonie w dalszym ciągu trwają zacięte walki uliczne. Rząd podaje tekst porozumienia między CNT a rządem katalońskim, przewidującego przerwanie ognia.
6 - Spokój w Barcelonie. Odezwa CNT i FAI wzywająca członków teych organizacji do podporządkowania się zarządzeniom władz. Straty poniesione w walkach ulicznych ok.500 zabitych i 1000 rannych
11 - Dziennik zwolenników premiera L. Caballero "Adelante" występuje przeciwko KPH i jej żądaniom rozbrojenia nie kontrolowanych przez nią zbrojnych milicji.
14 - Rząd Caballero podaje się do dymisji.
17 - Prezydent Republiki Azana powierza misję utworzenia nowego rządu dr Juanowi Negrinowi.
18 - Powstaje nowy rząd pod przewodnictwem dr J. Negrina.
21- Manifest FAI przeciwko rządowi Negrina. Scharakteryzowanie sformowania tego rządu jako "manewru partii politycznych i drobnomieszczaństwa". W manifeście zaatakowano ostro KPH.
22 - Odezwa komitetu krajowego CNT, atakująca rząd Negrina i określająca go jako "kontrrewolucyjny, który nie można liczyć na zaufanie nas pracujących, gdyż powstał wbrew CNT i UGT".
25 - Minister sprawiedliwości Irujo usuwa przedstawicieli FAI z Trybunałów Ludowych.
28 - Ataki bombowców włoskich na Walencję. W wyniku bombardowania ginie 100 osób cywilnych.
29 - CNT postanawia nie współpracować z rządem Negrina, rozwija szeroko zakrojoną akcje propagandową przeciwko rządowi.
[edytuj] Czerwiec
2 - Śmierć w katastrofie lotniczej dowódcy północnego zgrupowania wojsk frankistowskich gen. Emilio Moli.
12 - Utworzenie na krajowym zjeździe CN`h w WolcĄI n ji m mI ~ 111~tv! ~I IĄ~i "Krajowej Federacji Chłopskiej".
16 - Aresztowanie w Barcelonie wszystkich członków Komitetu Wykonawczego POUM, wśród nich przywódcy tej partii. Zostali onizamordowani przez ludzi węgierskiego komunisty Erno Gero przyszłego przywódcy komunistycznych Węgier.
18 - Wiec solidarności z Hiszpanią w Paryżu, zorganizowany przez francuskich anarchistów. Na wiecu przemawiają przedstawiciele hiszpańskich anarchistów: Pavón, Antona, Oliver i Montseny. - Komuniści aresztują 50 działaczy POUM w Barcelonie.
28 - Komitet krajowy CNT wysuwa wobec rządu dezyderaty: stworzenia nowego rządu z proporcjonalnym udziałem przedstawicieli wszystkich ugrupowań antyfaszystowskich, zniesienia cenzury prasowej w sprawach politycznych, odwołania dekretu o trybunałach specjalnych oraz zwolnienia aresztowanych anarchistów.
